Sadik Idrizi: Pa formimin e komunave me shumicë boshnjake nuk ka të ardhme për komunitetin boshnjak në Kosovë

Profesori universitar, dr. Sadik Idrizi, vlerëson se formimi i komunave me shumicë boshnjake është çelësi për mbijetesën, zhvillimin dhe mbrojtjen e komunitetit boshnjak në Kosovë. Në një intervistë për agjencinë FENA, Idrizi foli për zhvillimet politike dhe ekonomike në Kosovë, pozitën e komunitetit boshnjak, si dhe sfidat demografike dhe arsimore që ndikojnë drejtpërdrejt në të ardhmen e këtij komuniteti. Sipas tij, ndonëse Kosova konsiderohet lider rajonal në ndërtimin e infrastrukturës moderne, largimi i të rinjve mbetet një nga sfidat më të mëdha. “Kosova ka autostradat më të zhvilluara në rajon, shkolla dhe objekte moderne, por të rinjtë nuk po shohin perspektivë. Çdo ditë e më shumë ata po largohen, duke vendosur sigurinë dhe të ardhmen e familjeve të tyre para politikës dhe patriotizmit”, tha Idrizi. Ai theksoi se vendi po përballet me pasoja politike dhe financiare, ndërsa mbi 613 milionë euro fonde nga Bashkimi Evropian janë pezulluar që nga viti 2023 përmes instrumenteve IPA dhe WBIF. Profesori ngriti shqetësime edhe për rënien e numrit të nxënësve, sidomos në zonat rurale ku jetojnë boshnjakët, duke theksuar se shumë shkolla janë mbyllur për shkak të mungesës së nxënësve. Duke folur për pozitën e komunitetit boshnjak, Idrizi vlerësoi se Kosova ka ligje të mira për mbrojtjen e komuniteteve joshumicë, por sfidë mbetet zbatimi i tyre në praktikë. “Boshnjakët përballen me vështirësi shtesë në tregun e punës për shkak të barrierave gjuhësore dhe faktorëve të tjerë. Emigrimi i vazhdueshëm po ndikon drejtpërdrejt në zvogëlimin e komunitetit”, u shpreh ai. Sipas të dhënave të regjistrimit të popullsisë të vitit 2024, në Kosovë jetojnë rreth 27 mijë boshnjakë. Numri më i madh i tyre jeton në Prizren, pasuar nga Peja, Dragashi, Istogu dhe Mitrovica. Idrizi rikujtoi se pas luftës së vitit 1999, më shumë se gjysma e komunitetit boshnjak u shpërngul në vendet e Evropës Perëndimore, Serbi, Bosnje dhe Hercegovinë dhe shtete të tjera, fillimisht për arsye sigurie e më vonë për arsye ekonomike. Sa i përket arsimit në gjuhën boshnjake, ai vlerësoi se pas vitit 1999 është bërë punë e rëndësishme në ndërtimin e sistemit arsimor në gjuhën boshnjake. Aktualisht, mësimi në gjuhën boshnjake zhvillohet në tetë komuna të Kosovës dhe në dy universitete publike. Megjithatë, numri i nxënësve ka rënë ndjeshëm. Nga rreth 6.300 nxënës në vitin shkollor 1999/2000, ky numër ka rënë në 3.175 nxënës në vitin shkollor 2021/22. Duke folur për perspektivën e komunitetit boshnjak, profesori Idrizi u shpreh pesimist për mungesën e projekteve konkrete që do të përmirësonin pozitën e tyre në të ardhmen. “Procesi i decentralizimit në Kosovë është ndalur ose shtyrë për një afat të pacaktuar. Boshnjakët vazhdojnë të mbesin pa komunat e tyre brenda sistemit kushtetues dhe ligjor të Republikës së Kosovës, edhe pse plotësojnë kushtet e nevojshme. Formimi i komunave me shumicë boshnjake është çelësi i mbijetesës, zhvillimit dhe mbrojtjes së komunitetit boshnjak në Kosovë”, përfundoi profesori universitar Sadik Idrizi.