Prej ContourGlobal-it deri te qëndrimi për gazin amerikan: debati mbi orientimin energjetik të Kosovës

Pas thirrjes së të ngarkuarës me Punë në Ambasadën e SHBA-së në Prishtinë, Anu Prattipati, që Kosova të shqyrtojë pjesëmarrjen në projektet e gazsjellësit dhe diversifikimit energjetik me SHBA-në, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka deklaruar një qasje të ndryshme nga propozimi për ndërtimin e një gazsjellësi të drejtpërdrejtë deri në Kosovë.   Në një intervistë për Radio Televizionin Publik të Kosovës, ai la të kuptohet se Kosova nuk e sheh si prioritet sjelljen direkte të gazit në territorin e saj përmes një gypi të ri, por më shumë integrimin me infrastrukturën energjetike rajonale, veçanërisht përmes Shqipërisë.   Sipas tij, një opsion më i favorshëm do të ishte lidhja me terminalin e gazit të lëngshëm në Vlorë dhe përdorimi i interkoneksionit energjetik mes Kosovës dhe Shqipërisë, duke e parë këtë si pjesë të një bashkëpunimi më të thellë energjetik mes dy vendeve.   Ai ka theksuar gjithashtu se Kosova duhet të orientohet drejt transformimit të linjitit në gaz dhe investimeve në burime më të pastra dhe më fleksibile energjetike, në vend të varësisë së drejtpërdrejtë nga gazsjellësit e rinj.   Qëndrimi ndaj projekteve të mëdha energjetike   Debati për gazin nuk është i pari i këtij lloji. Në vitin 2021, Qeveria e Kosovës u tërhoq nga projekti për gazsjellësin rajonal që do ta lidhte vendin me rrjetin e gazit në rajon, duke argumentuar se prioritet duhet të kenë investimet në energji të ripërtëritshme dhe qëndrueshmëria afatgjatë energjetike.   Në fillim të mandatit të Qeverisë Kurti, u ndërpre edhe projekti i termocentralit “Kosova e Re”, i cili do të ndërtohej nga kompania amerikane ContourGlobal. Projekti, me vlerë rreth 1.3 miliard euro, parashihte ndërtimin e një termocentrali të ri me kapacitet prej rreth 500 megavatësh, me qëllim modernizimin e sistemit energjetik dhe zëvendësimin e kapaciteteve të vjetruara.   Pas tërheqjes së kompanisë nga projekti, çështja u zhvendos në arbitrazh ndërkombëtar, ku palët paraqitën pretendimet e tyre për moszbatimin e marrëveshjeve paraprake.   Debati politik dhe ekonomik   Qëndrimet e Qeverisë së Kosovës për projektet e gazit dhe investimet e mëdha energjetike kanë nxitur debat të vazhdueshëm në opinionin publik, mes atyre që e shohin këtë si orientim drejt energjisë së gjelbër dhe atyre që e konsiderojnë si humbje të mundësive për investime strategjike dhe siguri energjetike.   Në këtë kontekst, vazhdon diskutimi mbi balancimin mes partneriteteve ndërkombëtare, sidomos me SHBA-në, dhe strategjisë së brendshme energjetike të vendit në afat të gjatë.   / Dragash Info /