PADREJTËSI GJITHANDEJ: Raporti britanik ngre dyshime serioze për gjyqin ndaj krerëve të UÇK-së

  Një raport i publikuar nga organizata britanike The Bar Human Rights Committee of England and Wales ka ngritur shqetësime serioze mbi mënyrën e zhvillimit të procesit gjyqësor ndaj ish-krerëve të Ushtria Çlirimtare e Kosovës në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë. Raporti, i prezantuar nga Avokati i Popullit Naim Qelaj, vë në pikëpyetje parimin themelor të një gjykimi të drejtë – barazinë e armëve mes palëve – duke theksuar se roli i gjyqtarëve ka kaluar përtej funksionit të arbitrit neutral. Sipas raportit, gjyqtarët kanë ndërhyrë në mënyrë aktive në proces, duke bërë dhjetëra orë pyetje ndaj dëshmitarëve, shpesh më shumë sesa vetë ekipet mbrojtëse. Në disa raste, ata kanë përdorur edhe dokumente që nuk ishin pjesë e provave të pranuara, madje edhe materiale të marra nga interneti pa njoftim paraprak për mbrojtjen. Kjo praktikë, sipas raportit, krijon rrezikun që trupi gjykues të funksionojë si një “prokuror i dytë”. Të dhënat e përfshira në raport tregojnë një disproporcion të theksuar: deri në nëntor 2024, gjyqtarët kishin kaluar rreth 71 orë duke pyetur dëshmitarët, ndërsa mbrojtja është detyruar të shpenzojë mbi 31 orë shtesë për t’iu përgjigjur çështjeve të ngritura nga vetë gjyqtarët. Në anën tjetër, prokuroria ka shpenzuar vetëm rreth 12 minuta për këtë qëllim. Raporti kritikon edhe mënyrën e formulimit të pyetjeve nga gjyqtarët, duke theksuar përdorimin e formulimeve sugjestive që mund të ndikojnë në përgjigjet e dëshmitarëve. Juristi ndërkombëtar Michael Karnavas kishte paralajmëruar më herët për rreziqet e modelit hibrid të kësaj gjykate, duke theksuar se një përzierje mes sistemit adversarial dhe atij inquisitorial mund të krijojë një rol dominues për gjyqtarët dhe të vendosë mbrojtjen në disavantazh. Megjithatë, raporti nuk konstaton drejtpërdrejt shkelje të drejtësisë, por thekson se kushtet për një gjë të tillë ekzistojnë dhe në disa raste janë reflektuar në praktikë. Vlerësimi përfundimtar, sipas raportit, do të varet nga aktgjykimi dhe roli që kanë luajtur provat e siguruara përmes ndërhyrjeve të gjyqtarëve. Procesi gjyqësor ndaj ish-krerëve të UÇK-së – Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi – ka përfunduar më 18 shkurt 2026 me fjalët përfundimtare të palëve. Vendimi pritet të merret brenda afatit ligjor, me mundësi shtyrjeje deri në dy muaj. Të katër të akuzuarit ndodhen në paraburgim në Hagë që nga nëntori i vitit 2020 dhe janë deklaruar të pafajshëm ndaj akuzave për krime të pretenduara lufte dhe krime kundër njerëzimit. Ky raport pritet të ndikojë në debatin publik dhe juridik rreth drejtësisë dhe paanshmërisë së procesit, ndërkohë që vendimi përfundimtar shihet si kyç për besueshmërinë e vetë gjykimit. — Dragash Info